रंगभूमीने दिलेले गुरुतत्त्व : माझ्या जीवनातील प्रत्येक गुरूस कृतज्ञ प्रणाम
रंगभूमीने मला अभिनय शिकवला, पण त्याही आधी तिने मला माणूस बनायला शिकवले. संवाद कसा बोलायचा, यापेक्षा संवाद कसा जगायचा, हे माझ्या गुरूंनी शिकवले. म्हणूनच माझ्यासाठी गुरुपौर्णिमा हा केवळ एक सण नाही; ती माझ्या आयुष्यात प्रकाश पेरणाऱ्या प्रत्येक गुरूप्रती कृतज्ञता व्यक्त करण्याचा पवित्र क्षण आहे.
माझे पहिले गुरू म्हणजे माझे आई-वडील. त्यांनी संस्कारांची शिदोरी दिली, संघर्षात खंबीर राहण्याची ताकद दिली आणि प्रामाणिकपणे जगण्याचे मूल्य शिकवले. त्यानंतर माझे सर्व बंधू आणि ताई यांनी प्रत्येक टप्प्यावर आधार, प्रेरणा आणि विश्वास दिला. त्यांच्या सहकार्यामुळेच माझ्या स्वप्नांना दिशा मिळाली.
रंगभूमीच्या प्रवासात अनेक गुरूंनी माझे व्यक्तिमत्त्व घडवले. आदरणीय प्रा. दिलीप महालिंगे सर यांनी कलावंत म्हणून विचार करण्याची दृष्टी दिली. स्व. रुस्तुम अचलखांब सर, स्व. कुमार देशमुख सर आणि स्व. शशिकांत बऱ्हाणपूरकर सर यांनी रंगभूमीतील शिस्त, संवेदनशीलता आणि कलात्मकतेचे अमूल्य धडे दिले. त्यांच्या आठवणी आजही प्रत्येक सर्जनशील प्रयत्नात प्रेरणेचा दीप बनून सोबत आहेत. माझे संशोधक मार्गदर्शक डॉ. पुरुषोत्तम जुन्ने सर यांनी संशोधनाकडे चिकित्सक दृष्टीने पाहण्याची प्रेरणा दिली. ज्ञानाचा शोध हा अखंड प्रवास आहे आणि संशोधकाची खरी ओळख प्रश्न विचारण्यात असते, ही शिकवण त्यांनी दिली.
रंगभूमी ही सामूहिक कलेची साधना आहे. त्यामुळे माझे सर्व रंगकर्मी मित्र, सहकारी कलाकार, दिग्दर्शक, तंत्रज्ञ, विद्यार्थी आणि आयुष्याच्या प्रत्येक वळणावर भेटलेली माणसेही माझे गुरूच आहेत. प्रत्येक भेटीतून, प्रत्येक अनुभवातून आणि प्रत्येक संघर्षातून मला काहीतरी शिकायला मिळाले. कळत-नकळत मार्ग दाखवणारा प्रत्येक हात, प्रेरणा देणारा प्रत्येक शब्द आणि चुका दाखवणारा प्रत्येक अनुभव माझ्यासाठी गुरुतुल्य आहे.
गुरू म्हणजे केवळ ज्ञान देणारी व्यक्ती नव्हे; तर अंधारातून प्रकाशाकडे नेणारी शक्ती. रंगभूमीने मला हेच शिकवले की, पडद्यामागे उभे राहून दुसऱ्याला प्रकाशात आणणारे हातच खरे गुरू असतात. त्यांच्या ऋणातून मुक्त होणे शक्य नसते; मात्र त्यांच्या शिकवणीप्रमाणे जीवन जगणे हीच खरी गुरुदक्षिणा असते. या पावन गुरुपौर्णिमेच्या निमित्ताने माझे आई-वडील, माझे सर्व बंधू, ताई, आदरणीय प्रा. दिलीप महालिंगे सर, स्व. रुस्तुम अचलखांब सर, स्व. कुमार देशमुख सर, स्व. शशिकांत बऱ्हाणपूरकर सर, माझे संशोधक मार्गदर्शक डॉ. पुरुषोत्तम जुन्ने सर, सर्व रंगकर्मी मित्रपरिवार आणि आयुष्याच्या प्रवासात कळत-नकळत मार्ग दाखवणाऱ्या तमाम गुरूंना साष्टांग प्रणाम.
आपणा सर्वांना गुरुपौर्णिमेच्या मनःपूर्वक हार्दिक शुभेच्छा!
“गुरू हा व्यक्ती नसतो, तो विचार असतो; गुरू हा शब्द नसतो, तो संस्कार असतो; आणि गुरू हा शेवट नसतो, तर आयुष्यभर प्रकाश देणारा अखंड प्रवास असतो.”
डॉ. संतोष गालफाडे
